Onze alcoholcultuur is ronduit fascinerend. Ik heb de vanzelfsprekendheid van alcoholconsumptie altijd nogal bizar gevonden en ik vind het interessant om hier bij stil te staan. Ik drink zelf geen alcohol en lijk dit bij elke persoon te moeten verantwoorden, wat enerzijds nogal vervelend is, maar anderzijds ook enorm boeiend.
Mijn ervaring
Zoals de meeste mensen kwam ik op 15-16-jarige leeftijd voor het eerst in aanraking met alcohol, vooral in de vorm van bier. Ik was geen fan van de smaak, maar dronk toch een beetje mee omdat iedereen het deed. Men vertelde mij dat ik het moest leren drinken, maar ik vond mijn draai niet in deze hele setting waarbij vrienden niet meer konden wandelen, andermans auto’s onderkotsten, helemaal de controle over hun lichaam verloren en de dag erna niets waard waren. Waarom zou ik iets leren drinken om vervolgens daarbij te kunnen horen? Ik leerde me te amuseren zonder te drinken en had het niet ‘nodig’ om hele nachten door te gaan, maar was steeds de vreemde eend in de bijt.
Avonden om samen te zijn en er iets bij te drinken, werden avonden om te drinken en het samen te doen, en het duurde niet lang tot ik geen meer uitnodiging kreeg. Op dat moment maakte ik voor mezelf de moeilijke beslissing om me hier bij neer te leggen en met andere mensen om te gaan. Vrienden waarbij ik niet gepusht werd om mee te drinken en die me accepteerden voor wie ik was. Door niet te drinken behield ik ook steeds een bepaalde vorm van zelfcontrole, bespaarde ik heel wat geld en had ik nooit last van katers. Dat alcohol ook nadelige effecten heeft op je slaap, gewicht, energiepeil en recuperatie, is alom bekend. En toch is de sociale druk steeds aanwezig en wordt een niet-drinker al snel bestempeld als een saaie pretbederver. Zo’n reputatie wil je niet hebben en ons natuurlijk instinct om erbij te horen en angst voor exclusie werkt enkel versterkend.
De alcoholcultuur
James Clear (Atomic Habits) vertelt hoe onze gewoonten als mens enorm getriggerd kunnen worden door onze omgeving of een sociale context. Zo is ons brein geconditioneerd om sociale gelegenheden of bepaalde locaties te linken aan alcoholgebruik. Op restaurant bestellen we een glaasje wijn en op café drinken we bier. Hebben we iets te vieren dan halen we de champagne boven, en één glaasje alcohol zou gezond kunnen zijn, maar “eentje is geentje”… Daarnaast is het traditie, Belgisch cultureel erfgoed, en staat drinken gelijk aan gezelligheid, ontspanning en genot. Er is een bepaalde alomtegenwoordigheid van en vanzelfsprekendheid rond alcoholgebruik dat me soms zorgen baart en te weinig bij wordt stilgestaan. Alcohol blijft een drug die geproduceerd wordt om verslavend te werken en ons aan te zetten tot meer consumptie.
Er bestaat een boeiend fenomeen genaamd cognitieve dissonantie, waarbij er een tegenstrijdigheid is tussen wat we zeggen of vinden dat we moeten doen en wat we effectief doen. We hebben de neiging te veel te drinken en kunnen er moeilijk aan weerstaan. Er ontstaat deze vervelende spanning waarbij je weet dat je misschien te veel drinkt, maar het goedpraat omdat iedereen aan het drinken is, en wel minstens evenveel als jou. Dit maakt het daardoor ook confronterend voor ons om een niet-drinker een glas te zien weigeren. Deze morele helden herinneren ons aan wat we zelf meer zouden moeten doen en confronteren ons met onze eigen persoonlijke tekortkomingen. We zullen anderen al snel aanzetten tot meer drinken om ook onszelf gerust te stellen. Dit neemt soms triestige proporties aan waarbij we onze onzekerheden, stress en problemen onderdrukken en verdrinken.
Schol, op zelfzorg!
Ik wil toch graag even duidelijk maken dat ik je niet veroordeel als je graag een glaasje drinkt. Als je dit lekker vindt en het jouw avond met vrienden of familie fijner kan maken, heb ik natuurlijk begrip voor deze keuze. Ik geloof ook wel dat alcohol voor velen de sfeer kan verbeteren en gesprekken losser kan maken, ondanks je dit in mijn ogen ook grotendeels kan bekomen door gewoon je mentaliteit aan te passen. De intentie of reden van alcoholconsumptie is volgens mij cruciaal, zodat je dit ook bewust kan doen. De mensen die écht genieten van een goed glaasje wijn, whisky of bier – en niet tot doel hebben zich te profileren of bepaalde gevoelens te onderdrukken – kan ik soms zelfs bewonderen. Bewust drinken met mate is een soort zelfzorg en voor velen een mooie tussenweg. Een bepaald bewustzijn over je eigen alcoholgebruik is in mijn ogen een cruciaal fundament om jezelf graag te zien en eerlijk te zijn met jezelf. Jij bent de persoon waar je in de rest van je leven de meeste tijd mee zal spenderen, dus lijkt het me aangewezen dat je met jezelf én met je drinkgewoonten kan leven. En ook dan zal je de keuze van niet-drinkers beter kunnen begrijpen en respecteren… and now, go read something! Bye!
Maxim
NIET-BOEKENTIPS
• Weg van het Piekeren, Actie als Remedie: Youtube-video over piekeren – Ik ga in gesprek met psycholoog Filip Raes over zijn piekerboek.
• Tournée Minérale: een maand zonder alcohol maar vol commentaar: Podcastaflevering van Vandaag (DS) over onze alcoholcultuur en onze persoonlijke relatie met alcohol.
• Eetpatronen veranderen: Podcastaflevering van De Podcast Psycholoog over de psychologie achter eetgewoonten en onze relatie met eten.
Go Read Something 