We gaan allemaal dood en dat is nu eenmaal niet zo fijn. De gedachte dat onze geliefden of wij zelf er niet meer zouden zijn maakt ons verdrietig en daar staan we liefst niet te veel bij stil. Máár je hiervan bewust zijn kan ook heel waardevol zijn als je hierdoor vrijer gaat leven en kan gaan focussen op wat voor jou de essentie is.
De dood als taboe
Ik denk dat de meeste mensen het met me eens zijn, als ik zeg dat de dood niet meteen het joligste gespreksonderwerp is. De idee dat je vader, dochter of beste vriend er niet meer zou zijn is allesbehalve verheugend te noemen. Het is dan ook vaak een taboe over dergelijke zaken te spreken. Ik weet nog goed hoe ik, op 10-jarige leeftijd, zelf in tranen uitbarstte nadat ik had nagedacht over hoe ik maar één keer in mijn leven 10 jaar zou worden, en ik er na verloop van tijd niet meer zou zijn. Erbij neerleggen leek de boodschap en er verder niet te veel bij stilstaan. We zijn een slaaf aan deze angst, een angst om te verliezen wat er nu is. Daardoor kiezen we te gemakkelijk voor voorspelbaarheid, vermijden we risico’s en lijken we met een rem op te leven.
Vermijding van de dood lijkt momenteel strategie nummer één, hoewel dit vroeger niet altijd zo was. Religies gebruikten de dood als een soort ultieme ervaring of beloning, de scheiding tussen het fysieke lichaam en de eeuwige geest, en een walhalla voor heldhaftige strijders. Een onafscheidelijk deel van het zijn, waarbij deugdelijk leven beloond werd met de hemel of 72 maagden. Sinds de doodverklaring van God door Nietzsche brokkelde dit geloof af en bleef er een grote leegte achter. Een leegte die we nu zelfs willen invullen met het eeuwige leven (Homo Deus), de absolute vermijding van de dood. Onsterfelijkheid lijkt op die manier gebaseerd op totaal verkeerde prioriteiten, met egoïsme en ongelijkheid als hoekstenen.
Memento mori
En toch kan je er baat bij hebben je bewust te zijn van de sterfelijkheid van jezelf en de anderen rondom jou. Voor je eigen sterfelijkheid werkt dit bewustzijn volgens Robert Greene (The Laws of Human Nature) bevrijdend en relativeert het de problemen die je ervaart. Het kan je ook helpen obstakels te zien als opportuniteiten om te groeien en risico’s te durven nemen. Je stelt prioriteiten en gaat ze met de nodige urgentie en toewijding benaderen. Dit hielp mij in het verleden al om te durven kiezen voor hobby’s of verantwoordelijkheden die mij meer energie geven. Dat vraagt een zelfontdekking en eerlijkheid tegenover jezelf om de juiste beslissingen te kunnen maken. Veel mensen hangen hun geluk vast aan doelen of bepaalde wensen (“dán zal ik gelukkig zijn”), maar geven zo hun lot uit handen en leggen hun hoop in een toekomst waar ze onvoldoende controle over hebben.
In het Stoïcisme (The Daily Stoic) spreken ze over Memento Mori (“denk eraan te [moeten] sterven”) en over je eigen sterfelijkheid te mediteren en na te denken. Om vandaag te gebruiken en te leven alsof het je laatste dag is. Hoewel ik het moeilijk vind om zo constant te leven, is deze mentaliteit wel waardevol en een trigger om actie te ondernemen. Daarnaast hielp het mij ook om meer dankbaar te zijn voor wat ik heb en de gewone momenten meer te appreciëren. Ook Mitch Albom (Tuesdays with Morrie) duidt aan hoe vaak we verzonken zijn in materiële zaken, hunkerend naar die volgende promotie,… Dit deed me realiseren dat de zaken die er voor mij het meest toe doen, niet met geld te kopen zijn, maar je kan bekomen door aanwezig, in het moment, te zijn, te verbinden met de mensen om je heen en dingen te doen waar je energie van krijgt.
Lang leve de dood
“Once you learn how to die, you learn how to live.” is een stelling uit het Boeddhisme en vat de boodschap volgens mij goed samen. De dood is nog te vaak een te vermijden onderwerp, maar een bewustzijn over je eigen sterfelijkheid en die van anderen moet helemaal geen bron van verdriet zijn. Het kan het begin betekenen van een open geest, veel dankbaarheid en de juiste prioriteiten. Positief leven is een keuze en in mijn ogen geen naïeve. Aandachtig zijn in een gesprek, in een moment, en bewust genieten van momenten die er toe doen, omdat je niet weet hoe lang je dit nog zal kunnen, dat is waardevol. Lang leve de dood… and now Go Read Something! Ciao!
Maxim
NIET-BOEKENTIPS
• Ryan Holiday over Memento Mori: Een Youtube-video van Ryan Holiday (auteur The Daily Stoic) die de essentie van Memento Mori bespreekt.
• Harari: On Homo Deus, immortality, Dataism and health, the ‘infinite market’: Een artikel met Yuval Noah Harari (auteur Homo Deus) over onsterfelijkheid.
• Leef – André Hazes: Een pophit van André Hazes Jr., klaarblijkelijk een student van het Stoïcisme.
Go Read Something 