Ondanks de geleidelijk toenemende bespreekbaarheid van mentale gezondheid, gaan vele mannen nog steeds gebukt onder de genderstereotype “sterke man” en lijken emoties niets voor hen te zijn. Aan de andere kant worden 3 op 4 van suïcides in Vlaanderen gepleegd door mannen en moeten we dus zo snel mogelijk af van het stigma dat spreken over je emoties een teken van zwakte is.
Mannen huilen niet
Op 1 mei speelde ik mijn laatste wedstrijd als voetballer en hing ik mijn schoenen aan de haak. De dag nadien drong alles écht door en huilde ik als een klein kind. Een emotioneel einde van een prachtig hoofdstuk waar ik met veel blijdschap en trots op terugkijk. Ergens voelt het ongemakkelijk dit toe te geven en dat komt doordat we, zeker in een mannenwereld als het voetbal, niet graag spreken over onze gevoelens. Er wordt nog steeds een cultuur in stand gehouden waarin mannen zich sterk moeten houden, problemen naar de achtergrond schuiven, en voortgaan alsof er niets gebeurd is, zegt ook Susan David (Emotional Agility). Vooral mannen en jongens (maar ook vrouwen) hebben de reflex om emoties te onderdrukken en op te kroppen, om dan op een later moment te ontploffen en een opeenstapeling van problemen te uiten in bijvoorbeeld een vorm van agressie en woede, want dát is mannelijk. Ik was vroeger net zo: rationeel van aard dus uitgesproken emoties had ik zogezegd toch niet, en problemen onderdrukken mocht, onder het motto “think positive”. Een goede intentie, met potentieel grote gevolgen.
Deze vorm van vermijding geeft een vals gevoel van controle en kan je plots, bij de spreekwoordelijke druppel, compleet overvallen. Alles zit dan tegen, niets heeft nog zin, je bent een nietsnut en niemand ziet je nog graag. Je isoleert jezelf en belandt in een zelfbevestigende negatieve spiraal die fatale gevolgen kan hebben. Ik herinner me nog een zelfmoordpoging van een vriend waar niemand iets aan miszag, schokkend is dat. Als zo velen lijden onder mentale gezondheidsproblemen, waarom gedraagt iedereen in onze omgeving zich dan alsof zij zeker niet tot die groep behoren? En sociale media doet het daarenboven nog eens lijken dat iedereen om je heen een fantastisch gelukkig leven leidt. Je wilt deze mensen toch niet opzadelen met al jouw miserie? Maar het is echt oké om je niet oké te voelen… Er zijn maar weinig onderwerpen die mij zo nauw aan het hart liggen. Liefst van al zou ik iedereen deze nieuwsbrief onder hun neus willen duwen en hen verplichten er met mij over te praten, maar zo werkt het helaas niet. Wel kunnen we het goede voorbeeld geven door te reflecteren en praten over onze emoties, en aanspreekbaar te zijn voor de mensen rondom ons. Enkel zo zullen mentale problemen van het taboe-label af geraken.
Het pad naar zelfontdekking en groei
Susan David beschrijft emoties als fysieke reacties op signalen van de buitenwereld en ondanks dat ze niet altijd betrouwbaar zijn, bestaan ze voor een reden. Een open houding hierin is cruciaal: je moet de emoties kunnen verwelkomen op een liefdevolle en nieuwsgierige manier. Het klinkt wat bizar, maar dit maakte een groot verschil voor mij. Ik wou (en wil) echt weten hoe ik in mekaar zit, waarom ik mij voel hoe ik mij voel en hoe ik specifieke lichamelijke sensaties kan koppelen aan gebeurtenissen en mijn eigen waarden en normen. Op die manier kan je ontdekken hoe bepaalde emoties voelen en leer je jezelf kennen. Zelfkennis en zelfbewustzijn zijn in mijn ogen zwaar onderschatte eigenschappen. Dit had ook tot gevolg dat ik meer interesse kreeg in hoe andere mensen zich voelden, en hoe zij in mekaar zaten. Ook Mitch Albom (Tuesdays with Morrie) vertelt hoe belangrijk het is om je emoties volledig te durven ervaren. Vaak zijn we bang voor de pijn en het verdriet dat dit met zich mee kan brengen, wat ons verhindert deze emoties volledig te beleven. Maar enkel zo kan je deze gevoelens nadien ook gemakkelijker loslaten en je bewust loskoppelen van bepaalde emoties.
Met deze manier van denken en omgaan met je emoties, bevind je je al snel in de mindfulness-praktijken. Een belangrijk aspect hierin is echter ook een bepaalde mildheid voor jezelf. We zijn zo vaak zo hard voor onszelf – onze eigen grootste criticus. Uiteindelijk zijn emoties nu eenmaal deel van wie we zijn. Jordan Peterson (12 Rules for Life) beschrijft het mooi in zijn tweede regel: “Treat Yourself Like Someone You Are Responsible For Helping” – doe datgene waarvan je weet dat het goed voor je is. Het is een basis aan zelfzorg die je aan jezelf tegoed hebt. Als je bepaalde emoties ervaart, wees dan eerlijk met jezelf en onderdruk de problemen niet. Eerlijkheid duurt ook hier het langst, zowel tegenover jezelf als anderen, dus praat erover. Bovendien werkt jezelf kwetsbaar opstellen verbindend. Door je open te stellen heb je meer diepgaande en betekenisvolle gesprekken en leer je elkaar kennen op een dieper niveau. Is dat gesprek momenteel te moeilijk? Overweeg om erover te schrijven in een dagboek, dat is ook al een mooi begin…
Praat erover
Mijn focus lag hier eerder op het stereotype mannelijke opkroppen van emoties en wat het kan betekenen om hier toch bij stil te staan en over te spreken. Ondanks dat dit een grove veralgemening is, en slechts een deel van het probleem en de oplossing bespreekt, vond ik het toch nuttig om delen. Ik herkende m’n jongere zelf er in, en ik word in mijn omgeving vooral met deze vorm geconfronteerd waarin iedereen zich constant voordoet alsof er niets aan de hand is. Bij deze een warme oproep aan iedereen die met iets zit en niet weet of ze het moeten delen – praat erover of zoek hulp. Ik ben alvast bereid om te luisteren, en de mensen in je omgeving ongetwijfeld ook. Now go read something… Adios!
Maxim
NIET-BOEKENTIPS
• In mijn hoofd: Een documentaire waarin vier mensen getuigen over hun gevecht met depressie, in het kader van Te Gek!?.
• Te Gek?!: Een organisatie die acties en campagnes organiseert om mentale problemen aan te pakken en meer bespreekbaar te maken.
• Onbespreekbaar: Een podcast en Instagram-pagina rond het bespreekbaar maken van mentale gezondheid.
Go Read Something 