“Always look on the bright side of life”, een beetje naïef? Let maar even niet op de stijgende energieprijzen, de hebzucht die leidt tot oorlog en conflict, de onhoudbare stress op het werk en uitputtende tegenslagen in je persoonlijke leven. Reden genoeg om het leven somber in te zien, of toch niet? Ik opper graag voor een positieve attitude, meer vertrouwen en optimisme, en neen, dat is niet naïef.
The not so bright side
Don’t worry, be happy. Kop omhoog, wees dankbaar en blijf positief! “De wereld is mooi” zongen Samson en Gert, dus dan moet het wel waar zijn, toch? We willen elkaar er steeds aan herinneren dat er licht is aan het einde van de tunnel, dat het allemaal de moeite waard is en dat het leven toch mooi kan zijn, maar dat is niet eenvoudig. We botsen in het leven constant op een overvloed aan zaken die onze kijk op de wereld en andere mensen verziekt. Je kan geen nieuwsuitzending bekijken zonder oorlogsbeelden of natuurrampen die je mistroostig maken. Om nog niet te spreken over de vele mensen die zich schuldig maken aan egoïstische beslissingen, fraude, misbruik, moord en andere immorele acties. Dat er een hoop mis is in de wereld, is een understatement. Tel daar bovenop nog een negativity bias en onze focus komt resoluut op het slechte nieuws te liggen, zegt onder andere Hans Rosling (Factfulness). Het instinct dat de mens evolutionair in leven hield door ons te wijzen op gevaren en bedreigingen, vertroebelt vandaag voornamelijk ons feitelijk wereldbeeld. Als we dan ook nog eens doorheen ons leven rijkelijk geconfronteerd worden met tegenslagen, moeilijkheden en verliezen, dan hebben we het wel helemaal gehad. Je zou kunnen zeggen dat we voldoende redenen hebben tot klagen. Een persoon die zich publiekelijk druk maakt in alles wat er misloopt noemt zichzelf al snel een realist, iemand die de werkelijkheid durft benoemen. En toegegeven, er is vaak wel wat te zeggen voor de kritiek die geuit wordt en ze is ergens toch ook noodzakelijk. Zonder klagen en schaamteloze kritiek zouden we bepaalde tekortkomingen minder snel aankaarten en bijgevolg misschien langer ter plaatse trappelen en met bepaalde problemen blijven zitten. Het heeft dus wel enig nut, maar de klepel slaagt soms door bij personen die vatbaarder lijken te zijn voor negatief nieuws…
Vele mensen hebben moeite met de onzekerheid, onvoorspelbaarheid en chaos die het leven met zich mee kan brengen. Vaak vanwege bepaalde problemen in de opvoeding of door gebreken die ze in de hechtingsstijlen met hun ouders ondervonden is hun zelfvertrouwen geschaad, vertelt Robert Greene in The Laws of Human Nature. Er ontbreekt een zelfliefde en mildheid die de basis vormt van onze psychosociale ontwikkeling als persoon. Ze duiden zichzelf aan als schuldige en zijn wantrouwig, wat hen verhindert sprongen te maken in het leven en erop te vertrouwen dat het goed komt. Ook angst kan ervoor zorgen dat mensen zichzelf gaan uitsluiten en tegenhouden, om te voorkomen dat ze de controle over de situatie verliezen. Door bepaalde ervaringen en tegenslagen is het vertrouwen dat ze hebben in andere mensen (en zichzelf) gedaald tot onder het vriespunt en zullen ze ook steeds naar het negatieve op zoek gaan. En het is eenvoudig om de tekortkomingen te vinden en kritiek te spuien op al wat op ons pad komt. Volgens de psychologie achter het confirmation bias zullen we vinden waar we naar zoeken en ons initieel vermoeden bevestigd zien, terwijl we vaak alle nuance en relativering laten varen. Deze complete verzuring is het gevolg van een negatieve attitude, maar het kan anders.
Het kan anders
“The greatest discovery of my generation is the fact that human beings can alter their lives by altering their attitudes of mind.” – William James (1890). Je attitude, de manier waarop je naar de wereld kijkt, is een keuze en heeft een grote impact op wat er met ons gebeurt, zegt ook Robert Greene. De ‘realist’ van zonet zou het naïef kunnen noemen, maar houdt dat wel steek als je je evenzeer bewust bent van de miserie in de wereld en gewoon beslist er op een positieve manier mee om te gaan? Anders omgaan met tegenslagen en moeilijkheden besprak ik al uitgebreid in een eerdere nieuwsbrief (The obstacle is the way), maar is ook hier super relevant. Focus op wat je kan controleren en beïnvloeden, en laat de rest betijen. Dit hielp mij persoonlijk al meermaals om dingen makkelijker los te laten, wat een gevoel van rust en controle geeft. Verder vind ik het waardevol om de onvoorspelbaarheid en onzekerheid van het leven te omarmen met een zekere kinderlijke nieuwsgierigheid. Dat je als ‘ontdekker van het leven’ meerdere keren met je gezicht op de grond gaat is dan een zekerheid, dus dan zie je die best als leermomenten. Ook hoe je met verandering omgaat is vergelijkbaar, zoals je in Who Moved My Cheese kan lezen. Velen zullen mijmeren, verandering ontkennen vanuit een emotionele nostalgie en weigeren mee te veranderen. Als je echter beseft dat als de verandering onvermijdelijk en onomkeerbaar is, dan is een positieve, open en nieuwsgierige houding ook meteen de meest gezonde.
Een positieve attitude doet langer leven, wordt ook bewezen in Ikigai. Het brengt niet enkel mentale rust en een goed humeur met zich mee, maar mensen zullen zich ook liever in jouw aanwezigheid bevinden. Ben jij ook niet liever in het bijzijn van een optimist dan iemand die over alles zit te klagen? Ik alleszins wel. Daarnaast ben ik een grote fan van mensen het voordeel van de twijfel te geven. Mensen gedragen zich tenslotte vaak naar hoe jij ze behandelt, dus vertrouwen geven kan mensen in hun kracht zetten. Zoals Rutger Bregman (De Meeste Mensen Deugen) pleit zit er veel goeds in elk van ons, maar moet er voldoende onderling vertrouwen, tolerantie en liefde zijn om deze goede intenties zo veel mogelijk tot uiting te laten komen. Deze mentaliteit is deel van de Positieve psychologie, waar ik een fervente aanhanger van ben. Een focus op talenten in plaats van zwakten, en op oplossingen in plaats van problemen. Je creëert veel goede dingen en trekt ze ook aan door zelf het goede te doen – we oogsten wat we zaaien. Zoals wel vaker vereist deze mentaliteit misschien wat oefening, maar eens onder de knie is een positieve attitude een katalysator voor zo veel meer. Bovendien zijn de zaken waar we het meest over klagen en ons druk in maken vaak zo’n onbenulligheden en non-issues, dat dit aantoont hoe goed wij het hier eigenlijk hebben. De wereld verbetert op zo veel vlakken, maar aan deze kleine stapjes voorwaarts zijn we razendsnel gewend en dus vestigen we onze aandacht steevast op de zaken die plots grandioos mislopen. Als we rondkijken zien we weldegelijk vele wondermooie acties, nobele goede doelen, prachtige mensen die het verschil maken en een zee aan opportuniteiten om je aan te wagen en vrijheden om van te proeven. Dit alles op een aarde, in een universum, die ons steeds opnieuw weet te verwonderen. We moeten misschien iets meer voor die aarde en elkaar zorgen…
Je hebt een keuze
Onze wereld is allesbehalve perfect, bepaalde trends zijn zorgwekkend en de dagelijkse stress die we ervaren neemt nooit eerder geziene proporties aan. Het goede nieuws is dat je een keuze hebt! Een keuze die gemoedsrust geeft, opportuniteiten creëert, houvast biedt en ons gelukkig kan maken. Een positieve mentaliteit is niet naïef, het is de oplossing. Go read something.
Maxim
NIET-BOEKENTIPS
• 30 dagen zonder klagen: Een actie om aan de Sustainable Development Goals van de Verenigde Naties te werken en het bewustzijn rond klagen te verhogen.
• Podcast Bruto Nationaal Geluk: Aflevering over hoeveel invloed je hebt op je geluk.
• Mr. Brightside – The Killers: De titel kwam snel in me op en de tekst toont de mooie strijd aan met tegenslagen, maar ik daag je uit een nieuwsbrief te schrijven met dit lied in je hoofd…
Go Read Something 