Ooit vind je de job van je leven, en dan is alles goed. Je volgt je passie, drukt je stempel, alle puzzelstukjes vallen perfect in elkaar en je leeft nog lang en gelukkig – einde verhaal. Het klinkt te mooi om waar te zijn, en dat is het ook. Toch houden veel mensen vast aan dat ideaal, en gaan ze er volledig aan onderdoor. Maar er is een andere bril om door te kijken…
Dán zal ik gelukkig zijn
Jongeren ronden hun studies af en wagen zich aan een nieuw hoofdstuk: ze zetten hun eerste stappen op de arbeidsmarkt. De mogelijkheden zijn eindeloos en ze vragen zich af welke job het beste bij hen past. Er wordt hun verteld dat ze iets moeten kiezen waar ze goed in zijn of dat ze leuk vinden, of allebei als het even kan. Het probleem is dat ze eigenlijk nog niet echt weten waar ze goed in zijn. En op de vraag wat ze leuk vinden, reageren ze schouderophalend. Dat is compleet normaal, en geldt ook voor veel mensen die al jarenlang aan het werk zijn. De overvloed aan keuzes werkt verlammend, want wat is nu die ‘job van mijn leven’? Sommigen stellen de keuze zelfs volledig uit en kiezen voor een sabbatjaar om de wereld rond te reizen en zichzelf te leren kennen.
Een job is tegenwoordig veel meer dan enkel een middel om geld te verdienen en financiële zekerheid te genieten. Onze maatschappij ontwikkelt zich enorm snel doordat de jongere generaties zich vragen beginnen te stellen bij de huidige gang van zaken. Als waar de jongere generaties mee afkomen steek houdt, dan springen ook de oudere generaties mee op de kar. Zo zien we dat een job vandaag veel meer draait om energie, groei en zingeving. Het is een luxe dat we bij de keuze voor een job rekening kunnen houden met dergelijke dingen. Zoals Daniel Pink vertelt in Drive, wordt intrinsieke motivatie in ons huidige werkleven steeds belangrijker. De carrot-and-stick aanpak zoals een mooie functie met een aantrekkelijk loon en riante bonussen wordt steeds minder doorslaggevend. Zingeving, autonomie en vrijheid, meesterschap en persoonlijke groei des te meer.
Bijgevolg verwachten we dat we gelukkig zullen zijn zodra we die droomjob gevonden hebben. De job waarbij we mogen kiezen wat we doen, hoe we het doen, wanneer en met wie. Wat we echter niet beseffen is dat ons idee van een droomjob niet helemaal strookt met hoe jobs er in de realiteit uit zien. Er is nu eenmaal geen job waar alles leuk, interessant en leerrijk is – die utopie bestaat niet, zo zegt ook Dirk De Wachter (Borderline Times). Het ligt in onze natuur om tekortkomingen eerder op te merken en er meer aandacht aan te schenken dan aan de voordelen. Zo zullen we toch graag klagen over hoe de dingen lopen, en zullen we niet genoeg voldoening vinden in onze huidige rol. No job can ever be enough – het gras zal steeds groener zijn aan de andere kant. Zelfs de mensen die hun droomjob wél vinden en daar de rest van hun carrière blijven, zien er de imperfecties van in. Ook zij zullen tegenslagen en frustraties kennen. Vertel jij jezelf dat zodra je de job van je leven vindt, je gelukkig zal zijn? Dan leg je je geluk ergens in de toekomst, in iets wat je niet volledig in de hand hebt…
Een avontuur
Vele mensen geloven dat ze op zoek moeten naar hun passie en binnen dat veld vervolgens een job moeten zoeken. In de werkelijkheid is een passie echter iets wat je ontwikkelt. We ontwikkelen een passie voor iets door het te doen, door er beter in te worden en door het te verkennen. Mijn passie voor bijvoorbeeld lezen en zelfbewustzijn werd me ook niet plots uit het niets in de schoot geworpen. Het is door het veel te doen en te beoefenen, dat ik er voor mezelf het plezier en nut van begon in te zien. Er zijn zoveel passies en interesses die we doorheen ons leven ontdekken, maar ook weer loslaten. Ook op het vlak van werk is dat niet evident. Een carrière is lang, en wij als mensen veranderen voortdurend. Wat wij belangrijk vinden, waar we interesse in tonen en waar we beter in willen worden, is constant in beweging. Als je niet accepteert waar je op dit moment bent, dan zal je onvermijdelijk ongelukkig zijn.
Zoals wordt besproken in Ikigai, kan je je werkleven bekijken als een grote zoektocht. Als een zelfontdekking en zelfontplooiing. Bouw aan je pad, elke dag opnieuw. Ik heb zelf veel gemoedsrust gevonden door er op die manier naar te kijken. Elke job, elk project en elke taak spelen hun rol. Ze staan allemaal in het teken van die zelfontwikkeling en van het verkennen hoe jij in elkaar zit – wat je graag doet, waar je goed in bent, wat jij belangrijk vindt. De kans dat je een job uitoefent waarin alles perfect is, is klein, dus probeer alles op de juiste manier te kaderen. Elke job is leerrijk op zijn eigen manier en draagt bij tot jouw competentie, ervaring en zelfkennis. Misschien leer je inhoudelijk niet wat je verwacht had, maar ontdek je zo wel wat je belangrijk vindt. Heb je vervelende collega’s die je ideeën betwisten, dan leer je met dergelijke situaties om te gaan. Slaat een individueel project tegen, dan apprecieer je nadien de samenwerking met collega’s des te meer. Ik heb zo voor mezelf bepaald dat ik mijn huidige functie graag nog enkele jaren wil blijven doen, me voor 100% wil inzetten en zo veel mogelijk wil bijleren. Dat is, in mijn ogen, niet in strijd met het vooruitzicht dat er andere jobs voor mij in het verschiet liggen, die op volledig andere interesses en capaciteiten zouden inspelen. Elke periode in jouw (werk)leven heeft haar functie en zodra je dat kan inzien, en de obstakels onderweg kan bekijken als opportuniteiten, kan je ook gemakkelijker vrede nemen met de weg die je bewandelt.
Het is moeilijk om op voorhand te bepalen hoe jouw pad eruit zal zien. Doordat we dingen meemaken en zaken bijleren, verandert onze kijk op de wereld. Als je overweegt om van job te veranderen en een volgende stap te zetten, dan is metaforisch een kompas nuttiger dan een kaart, bepleit Viktor Frankl (Man’s Search for Meaning). Naarmate je dingen meemaakt, zal je leren wat jouw waarden en normen zijn. Je zal leren of je liever met mensen werkt of aan systeemdenken doet. Of je je wilt inzetten voor duurzaamheid of de gezondheidszorg. Of je carrière wilt maken of liever werkt om te leven. Of je je liever verdiept en expert wordt of kennis uit verschillende domeinen gebruikt als algemeen manager. Een bepaalde weg inslaan om dan nadien te beslissen ervan af te wijken, hoeft niet te betekenen dat je die jaren verloren hebt. Elk einde luidt ook meteen weer een nieuw begin in. Alles kan in het teken staan van jouw zelfontdekking en jouw zelfontwikkeling. En als je dat kan bekijken als één groot avontuur, dan is die ‘job van je leven’ als eindbestemming totaal overbodig.
De andere bril
We huiveren bij de gedachte dat we op zoek moeten naar die ene ‘job van ons leven’, en dat we pas gelukkig zullen zijn als we daar geraken. Zo’n eindbestemming is niet alleen onrealistisch, maar ook compleet anticlimactisch, want die perfecte job bestaat vaak niet. In plaats daarvan heeft het zin om je carrièrepad te zien als een groot ‘zelfontdekkingsavontuur’, waarbij elke taak en elk project haltes zijn die kunnen bijdragen tot wie jij bent. Enkel dan zal je je realiseren dat elke job die je uitoefent, deel uitmaakt van de ‘jobs van je leven’. Kijk door deze bril met nieuwsgierigheid, en je zal vrede nemen met de weg die je bewandelt. Now, go read something, bye!
Maxim

NIET-BOEKENTIPS
• Podcast “Bert stopt met zijn job“: Podcastaflevering van Bruto Nationaal Geluk over stoppen met je job en wat dit ons kost en opbrengt.