Go Read Something

In de wereld van vandaag kunnen we maar beter goed weten hoe om te gaan met stress, want niemand blijft ervan gespaard. Enige stress is normaal en gezond, maar we slagen er onvoldoende in om te ontspannen, waardoor de stress chronisch wordt en onze fysieke en mentale gezondheid bedreigt. Een burn-out loert meer dan ooit om de hoek, maar we merken de symptomen vaak pas op als het te laat is. Hoe wapenen we ons daartegen?

De dagelijkse stress
Welcome to the rat race. Je wekker gaat af en je kan maar aan één ding denken: ik ben echt nog moe. Na een eerste snooze hijs je jezelf uit bed omdat je toch best veel moet doen vandaag. Je hebt nog geen twee stappen gezet of je hebt je smartphone al in je handen, want je moet nog door je tijdlijn scrollen, berichten beantwoorden en je agenda voor vandaag overzien. Bij je meldingen staat een mail van je baas die je vraagt om iets voor het einde van de dag af te maken. Je gooit het bovenop je reeds torenhoge to-dolijst en begeeft je naar de wc, waar je je Instagramfeed en WhatsAppberichten checkt. Je vrienden vragen je of je vanavond mee iets gaat drinken in die nieuwe bar op ’t Zuid. Dat wil je niet missen, dus probeer je het alsnog in je planning te proppen tussen je werk en de afspraak bij de bank. Tijdens het ontbijt lees je wat HLN-krantenkoppen die het einde van de wereld voorspellen, bewijs leveren van complete incompetentie van je favoriete politicus en de negatieve effecten van smartphonegebruik in de ochtend uiteenzetten. Met een diepe zucht neem je je autosleutels, stap je de deur uit en denk je: een nieuwe dag om sociaal, productief, sportief, gezond en vriendelijk te zijn. Nadat je 45 minuten verloor op de regenachtige Antwerpse ring, bijna een ongeval veroorzaakte omdat je onoplettend was, driemaal uitvloog tegen een andere bestuurder en nog eens geflitst werd op het enige stuk waar je even kon doorrijden, kom je aan op je werk. Je mailbox puilt uit en je hebt nog enkele meetings om voor te bereiden – je hebt het écht druk. Je kon geen “neen” zeggen tegen je collega die om hulp vroeg, dus werk je tijdens de lunch verder aan je computer. Ondanks dat je elke paar minuten wordt afgeleid door de pop-up van een Teams-bericht of nieuwe mail, probeer je – de perfectionist die je bent – die powerpoint voor je baas tijdig en keurig af te maken. Als je ’s avonds met hoofdpijn in de zetel ploft en de tv aanzet, krijg je een kleine inzinking bij het besef dat het nog maar maandag is.

We leven in een tijd waarin het moeilijk is om doorheen de dag geen stress op te bouwen. Het druk hebben is een statussymbool geworden (lees er meer over in Ik heb daar geen tijd voor), de grens tussen werk en privé vervaagt en de smartphone zorgt ervoor dat we nooit “uit” staan en onze aandacht versnipperd wordt. Stress op zichzelf is normaal, zegt ook Susan David (Emotional Agility). Het was evolutionair gunstig om extra aandachtig te zijn, om in fight or flight mode te gaan. Ook vandaag kan enige stress helpen om meer gefocust te zijn bij een presentatie of kan de adrenaline je sportprestatie bevorderen. Stress bouwt zich op in je lichaam, dat energie opslaat en zich voorbereidt op beweging. Als je dan fysiek niet in beweging gaat, kunnen je spieren gespannen blijven. Ook andere dieren vertonen dat gedrag, maar het fundamentele verschil is dat dieren na een stressvolle periode in rust gaan. Wij als mensen, verklaart Alain de Botton (The School of Life), zijn in staat te piekeren over zaken uit het verleden en angstig te zijn over de toekomst, wat maakt dat onze stressniveaus voortdurend hoog blijven. Als je gedurende langere periodes veel stress ervaart, door bijvoorbeeld aanhoudende werkdruk, slechte relaties of financiële zorgen, dan wordt de stress chronisch en merk je al snel de grote impact ervan op je fysieke en mentale gezondheid. Hoe langer je onder stress staat, hoe meer schade je toebrengt aan je lichaam en hoe meer tijd je ook nodig hebt om te herstellen. Het is belangrijk om de symptomen te herkennen en ze niet te negeren. We vinden het normaal om koffie te drinken tegen de vermoeidheid en nemen een pilletje tegen maagproblemen of om beter te kunnen slapen. Als jij jouw alarmsignalen leert kennen en voor jezelf zorgt op dagelijkse basis, kan je deze bulderende trein stoppen voor hij de afgrond in rijdt.

Herkennen en actie nemen
Iedere persoon ervaart stress op een andere manier. We krijgen stress van verschillende dingen, en de ene kan meer stress verdragen dan de andere. Bij de ene uit stress zich in de vorm van misselijkheid en hoofdpijn, de andere begint te zweten en is kortademig. Het begint bij het opmerken van hoe stress zich vertaalt bij jou, wordt geschreven in Ikigai. Die zelfkennis is belangrijk om te weten waar jij stress van krijgt en hoe je omgaat met stressvolle situaties. Vervolgens kan je jezelf de vraag stellen: “Hoe voel ik mij?”. Dat doe ik persoonlijk graag door middel van een adempauze, waarbij ik mijn ogen sluit en even een check doe bij mezelf. Wat voel ik in mijn lichaam? Tintelingen in mijn buik, lichte hoofdpijn,…? Wat gaat er door mijn hoofd? En hoe adem ik? Adem ik oppervlakkig, dan ben ik wellicht meer gestrest. Die signalen leren herkennen en ze koppelen aan activiteiten of gewoonten is noodzakelijk om het probleem aan de oorsprong aan te pakken. Toen ik enkele jaren terug regelmatig veel te snel reed en ik een mail kreeg met een verkeersboete, dan brak me het angstzweet uit en begon mijn hart sneller te slaan, omdat ik wist dat ik mijn rijbewijs kwijt kon spelen (lees er meer over in Autorijden als beesten). Vervolgens heb ik naar mijn lichaam en verstand geluisterd, en ben ik mijn rijgedrag gaan aanpassen zodat ik dat nooit meer zou meemaken.

Zodra je weet waar je stress van krijgt, kan je bewust keuzes gaan maken. Zelfcontrole is hier belangrijk om te kunnen kiezen wat echt het beste voor jou is, en waar je je aandacht wel of niet aan wilt spenderen. Het is die stap die mensen vaak oefenen door middel van mindfulness meditatie, om die beslissing bewuster te maken. We hebben de gewoonte te veel tijd of energie te besteden aan zaken die ons eigenlijk niets aan gaan of waar we geen controle over hebben. Wind je je op over een bezigheid waar je zelf geen plezier aan beleeft of niet beter van wordt? Waarom houd je je daar dan nog mee bezig? Heb je stress over het slechte weer, of de ellenlange files? Je kan er niets aan veranderen, dus laat het los en maak er het beste van. Er is een quote uit het stoïcisme (Stillness is the Key) die ik blijf gebruiken: “Grant me the serenity to accept the things I cannot change, the courage to change the things I can, and the wisdom to know the difference”. Het kan best apathisch klinken, maar één van de redenen waarom ik me niet zo vaak druk maak in dingen, is omdat er in mijn ogen veel zaken zijn waar ik niets aan kan veranderen of die me niet echt aanbelangen. Dat laat me toe meer energie en aandacht te steken in de dingen die ik belangrijk vind en waar ik wel controle over heb. Durven “neen” zeggen is niet gemakkelijk – ik heb het daar soms ook moeilijk mee – maar is cruciaal om jezelf te beschermen. We moeten ons ervan bewust zijn dat “ja” zeggen tegen iets ook “neen” zeggen is tegen vele andere dingen. Kiezen voor een drankje in die nieuwe bar op ’t Zuid is ook “neen” zeggen tegen tijd met je vriendin, een boek lezen in de zetel, een warm bad nemen, een loopsessie of avondwandeling, en zo veel meer…

Zorg voor jezelf
Dat we ons lichaam belasten met stress is onvermijdelijk, maar er moet ook voldoende rust en ontspanning ingepland worden om te kunnen ontkoppelen. Kiezen voor de rust op momenten waarop je ook veel stress ervaart, is zorgen voor jezelf. Je kan pas optimaal en productief werken als je voldoende uitgerust bent. Daarom is het aangewezen om voldoende kwalitatieve pauzes te nemen tijdens een werkdag, zoals even bewegen, gaan sporten, wat frisse lucht nemen, een dutje doen of korte meditatie… Vijf minuten naar je smartphone staren is geen pauze, want je hersenen blijven op een vergelijkbare manier informatie verwerken. Naast een goede nachtrust is ook voldoende gevarieerd en gezond eten een manier om je batterijen op te laden. En durf even niets te doen, je misschien zelfs te vervelen. Je zal nadien merken dat het je goed deed. Verder is, zoals ik al eerder aanhaalde, je ademhaling je vriend. Om tot rust te komen kan langzaam en diep ademen wonderen verrichten.

Zodra je stopt met werken, is het aangewezen om ook effectief te stoppen, de werkomgeving te verlaten en pas de volgende dag te herbeginnen. We willen ons beste beentje voorzetten en soms vergeten we dat het ‘maar’ onze job is. Je bent veel meer dan enkel je job. De stress die we opbouwen op het werk en meenemen naar huis kunnen we soms afreageren op onze familie. Is dat het echt waard? Op het werk ben je vervangbaar, ben je dat thuis ook? Soms is iets ‘goed genoeg’ doen echt wel voldoende. Het is belangrijk dat evenwicht tussen presteren en zelfzorg te vinden zodat het houdbaar is voor langere tijd. We maken te vaak de keuze om pas voor onszelf te zorgen als het al te laat is. I will manage, zeggen we dan, terwijl we de signalen van ons lichaam negeren. Luister naar je lichaam, zorg voor jezelf en leid je leven bewust.

Rust
Stress is onvermijdelijk, dus we kunnen er maar best mee leren omgaan. We hebben er allemaal mee te maken, dus durf erover te praten, deel je uitdagingen en denk samen na over oplossingen. Leer hoe je zelf reageert op stressvolle situaties en hoe je lichaam jou iets wilt vertellen. Kies voor jezelf, wees mild en bouw genoeg rust in. Go read something, ciao!

Maxim