Ik doneer 10% van mijn loon aan de meest effectieve goede doelen, omdat ik geloof dat anderen mijn geld beter kunnen gebruiken dan ik. We geven als maatschappij te weinig aan goede doelen, en vaak ook nog aan de “verkeerde” organisaties. Effectief Altruïsme is een filosofie en sociale beweging die dat probeert tegen te gaan door goede doelen te bundelen waarbij elke euro een zo groot mogelijk verschil maakt. Ik schrijf deze brief niet om over te komen als morele held, maar om jou te inspireren hetzelfde te doen.
De 1%
Onze donaties aan goede doelen gebeuren voornamelijk spontaan. Wanneer de nonkel geld inzamelt voor Kom Op Tegen Kanker en wafeltjes verkoopt, het Rode Kruis met nieuwe stickers aan het verkeerslicht staat of een natuurramp een bepaald gebied treft. Die schenkingen voelen goed, maar we doen ze liefst ook niet té vaak. “Grote schenkingen, dat is iets voor de rijken, de ‘1%’”, denken we. “Zij verdienen toch al zo onverantwoord veel geld, daarvan kunnen ze toch wel iets afgeven?”. Maar wat als ik jou vertel dat jij eigenlijk deel uitmaakt van die ‘1%’? William MacAskill licht dat uitgebreid toe in zijn boek Doing Good Better. Met een gemiddeld loon in België behoren we tot de top 3% van verdieners wereldwijd (bereken het hier)! We hebben een enorm hoge levensstandaard, maar toch klagen we de hele dag. Op weinig plaatsen zijn we zo geprivilegieerd, maar nergens zijn de mensen zo pessimistisch en ondankbaar als bij ons. Op reis word ik er steeds mee geconfronteerd hoe goed wij het hier hebben, maar we wennen heel snel aan de luxe om ons heen. We vinden misschien dat we al genoeg betalen, maar als we eerlijk zijn, komen we met een normaal loon echt wel ruim rond. En als dat toch niet zo is, spenderen we dan niet te veel geld aan zinloze zaken? Soberheid en minimalisme zijn niet aan ons besteed, terwijl mensen aan de andere kant van de wereld niet eens aan bepaalde basisbehoeften kunnen voldoen.
Doeltreffende doelen?
Als we dan toch om beslissen geld te doneren aan goede doelen, dat doen we dat vaak aan grote organisaties zoals UNICEF die met een grote marketingcampagne een emotionele snaar raakten. Doorgaans zijn deze organisaties echter onvoldoende transparant over wat er met het geld gebeurt en blijft er ‘onderweg’ veel hangen. Volgens William MacAskill (Doing Good Better) gaan er soms zelfs zo veel middelen en geld naar deze goede doelen, waardoor er een soort verzadiging optreedt en de donaties niet langer even zinvol gebruikt kunnen worden. Of we steunen initiatieven die mooi klinken, zoals het opsturen van schoolboeken of het doneren van elektrische fietsen om makkelijker water te kunnen vervoeren. Dergelijke initiatieven hebben vaak onvoorziene praktische gevolgen, waardoor de doeltreffendheid drastisch ingeperkt wordt. Ergens is doneren aan die organisaties zeker niet slécht, want het is absoluut beter dan niets doen, maar als je een grotere impact wilt hebben, dan zijn er veel effectievere goede doelen.
Via organisatie Giving What We Can draag ik met het grootste deel van mijn donaties bij aan het Global Health and Development Fund. Daarbij wordt veel ingezet op voorkombare en geneesbare ziekten die ieder jaar miljoenen slachtoffers eisen. Die initiatieven, zoals het aankopen van muggennetten tegen malaria of het uitdelen van ontwormingstabletten, klinken vaak minder sexy, maar zijn wel vele malen doeltreffender. Zaken die wij in België vanzelfsprekend achten, zoals vaccinaties, zijn dat niet in vele andere landen. In Effectief Altruïsme wordt de effectiviteit van goede doelen grondig onderzocht en uitgedrukt in QALY’s (quality adjusted life years). Zo gaat men op zoek naar de initiatieven die de meeste impact hebben. En waarom steunen we goede doelen eigenlijk? Omdat we een verschil willen maken met het geld dat we doneren, of omdat we ons goed willen voelen? Ik kies in dit geval voor de rationele, wetenschappelijke benadering en niet de emotionele. Volgens Giving What We Can red je met de meest effectieve doelen al vanaf 4500 euro een mensenleven. Dat is een grens die ik begin dit jaar overschreed, waardoor ik met grote zekerheid kan zeggen dat ik iemands leven redde, en dat vind ik waanzinnig.
Jij maakt een verschil
Ik las voor het eerst over Effectief Altruïsme en de ‘10% pledge‘ in 2020, in het laatste hoofdstuk van Maarten Boudry’s Waarom de wereld niet naar de knoppen gaat. Het concept intrigeerde me enorm, en ik sprak erover met vrienden, mijn ouders en mijn baas. Iedereen raadde het mij af: “Je bent jong, dus je moet sparen voor een huis etc.” Die gesprekken deden mij enorm twijfelen en zo stelde ik de beslissing uit, tot ik na het luisteren van een podcast van Sam Harris met William MacAskill – de bezieler van Effectief Altruïsme – toch de knoop doorhakte. “Ik heb veel geluk en ben ontzettend geprivilegieerd. Ik zal echt niet hard aan comfort moeten inboeten, en voor mij is geld verre van het belangrijkste. Iemand anders kan het veel beter gebruiken”, was de conclusie. In maart 2022 deed ik mijn eerste storting en sindsdien gaat er iedere maand een bepaald bedrag naar de meest effectieve goede doelen.
Er heerst een soort ongeschreven regel dat we eigenlijk onze donaties best niet publiekelijk delen, omdat er dan aan de zuiverheid van onze motieven zou kunnen getwijfeld worden. Dat vind ik nonsens. Een dergelijke ‘zwijgcultuur’ is schadelijk: laat ons het doneren aan goede doelen, en het bespreken ervan, gewoon normaliseren. Als ik met deze nieuwsbrief iemand weet te overtuigen om hetzelfde te doen, al is het maar één persoon, dan heb ik zonet ‘mijn’ impact verdubbeld. Samen helpen we dan tweemaal zoveel mensen. Dit concept verdient het om breder bekend te zijn, want het maakt écht een verschil. De meesten van ons leven in een uitzonderlijk comfortabele situatie – hebben we dan geen morele plicht om anderen te helpen? We zijn deel van iets groters, en leven niet alleen op een eiland. Dat wordt nogal eens vergeten. Als dit jou intrigeert zoals het dat vier jaar geleden bij mij deed, dan raad ik je aan om je verder te informeren. En onthoud dat je zeker geen tien procent hoeft te doneren om al een werkelijk verschil te maken. We kunnen niet verwachten dat overheden en bedrijven alle armoede, ziekte, ongelijkheid, dierenleed en klimaatproblematieken volledig zelf gaan oplossen. Ook wij dragen daar best ons steentje aan bij. Het is aan ons.
We zijn één
We maken allemaal deel uit van de topverdieners van deze wereld, en het is belangrijk ons daarvan bewust te zijn. Via Effectief Altruïsme kunnen we dat bewustzijn omzetten in concrete impact. Er wordt voortdurend onderzoek gevoerd om de meest effectieve goede doelen in kaart te brengen, en zo kunnen we snel en eenvoudig ons steentje bijdragen. Terwijl de gevolgen op ons eigen leven beperkt blijven, kunnen we de levens van anderen drastisch veranderen. We’re all in this together. Denk erover, praat erover… en go read something. Dankjewel!
Maxim
NIET-BOEKENTIPS
• Giving What We Can: Dé referentie organisatie en website bij uitstek om je te informeren over Effectief Altruïsme.
• Interview Rutger Bregman: Een interview door Pepijn Vloemans van Rutger Bregman over zijn kijk op Effectief Altruïsme.
• Blog Maarten Boudry: Blogpost getiteld ‘Waarom rijke filantropie wellicht béter is dan belastingen’ met zinvolle discussies en voorbeelden over Effectief Altruïsme.
Go Read Something 