Het jaar begon boordevol ambitieuze voornemens voor 2024, maar na enkele maanden blik je terug en blijven er niet veel van je goede gewoontes overeind. Routines die in januari nog feilloos liepen, lopen nu enkel in ’t honderd. Je drukke agenda krijgt de bovenhand en je doelen lijken verder weg dan ooit. Soms kan het even tegenzitten – en dat is normaal en helemaal oké – maar dan is het belangrijk hoe we momenten van reflectie inbouwen om nadien de draad weer op te pikken.
Een dip
We mogen onze gewoonten nog zo efficiënt, doordacht en gebalanceerd opgebouwd hebben (lees er meer over in Gewoonten die blijven duren), soms veranderen de dingen gewoon. Life gets in the way. Een huisdier komt te overlijden, we worden ziek of moeten invallen voor een collega waardoor we overwerkt thuiskomen. Er gebeuren dingen waardoor we onze routines moeilijk kunnen aanhouden. De routines – die ons zo’n goed gevoel, rust en tegelijkertijd energie gaven – vallen weg, waardoor we ons nog slechter voelen. Het lijkt allemaal even tegen te zitten, en zo voelde het voor mij de afgelopen maand ook.
Toen ik in februari na twee weken vakantie terug thuis kwam, wachtte een torenhoge to-dolijst me op en sukkelde ik met een overbelasting aan mijn linkse knie en rechtse kuit. Op het werk ging het project een cruciale fase in, werkte ik enkele weken in shiften en deed ik mijn uiterste best om alles tot een goed einde te brengen. Ik merkte dat ik niet volledig kon ontspannen tussen shiften door, en mijn slaap leed onder het veranderende ritme. Het weekend werd twee dagen mentaal en fysiek recupereren, om de daaropvolgende week te kunnen overleven. Het voelde alsof ik geleefd werd. Het zal niet verbazen dat er van de gewoonten die ik voor mijn vakantie opgebouwd had, niet veel overbleef. Ik had de mentale ruimte niet om aandachtig te lezen, kon door mijn blessures niet zorgenvrij lopen, en een meditatiemoment mocht ik al helemaal vergeten. Ik kon aan den lijve ondervinden dat zelfcontrole en discipline verminderen naarmate je vermoeider bent, waardoor ook andere, kleine gewoonten even aan de kant geschoven werden. Die moeilijkere periode duurde voor mij zo’n vier weken, maar voor iemand anders kan die door omstandigheden veel langer duren. Als zo’n verhoogde druk voor een langere tijd aanhoudt, kan je zomaar in een burn-out belanden. Het is dus belangrijk om tijdig aan de alarmbel te trekken. Ryan Holiday vertelt ook uitgebreid in Stillness Is The Key over hoe ons leven vaak aan een rotvaart voorbij raast, waardoor het noodzakelijk is om regelmatig stil te staan en bewust te zijn.
Controlepunten
Terwijl ik dit schrijf, ligt die drukke periode dus achter mij en is het tijd om de oude routines weer een plaats te geven in mijn dag. Dat lukt niet zomaar, van de ene dag op de andere, maar kost moeite. Ik vergelijk het graag met de tweede wet van de thermodynamica, ook wel bekend als de wet van toename van entropie: een systeem neigt naar chaos of wanorde, en slechts door er energie ín te stoppen, neemt de orde toe. Ons leven neigt doorgaans naar chaos of wanorde, maar door energie te steken in het plannen of opbouwen van goede gewoontes en routines nemen de orde en structuur toe. Stephen Covey noemt dat “sharpen the saw” als laatste regel van zijn 7 Habits of Highly Effective People. We kunnen vermoeid blijven verder zagen, óf beslissen om de zaag scherp te slijpen. In de drukte van het moment beslissen we vaak snel om gewoon verder te zagen, omdat bijvoorbeeld een halve dag nemen voor reflectie en het ‘aanscherpen van gewoonten’ kan aanvoelen als tijdverlies.
Je ritme en routines kunnen verstoord worden door de kleinste tegenslagen of gebeurtenissen. Doorgaans is één dag of keer missen geen probleem, maar zodra je routine of gewoonte meerdere keren op rij niet loopt zoals gewoonlijk, durft dat wel eens het begin van het einde te betekenen. Het is dus belangrijk om voldoende controlepunten voor jezelf in te bouwen om deze ‘slippery slope’ op te merken en af te wenden. Uit mijn eigen ervaring is een dagboek daarvoor een absolute aanrader (lees er meer over in Liefste dagboek). Je kan via een habit tracker niet enkel op dagbasis bijhouden of je je gewoonten al dan niet volhield, je kan op het einde van de week ook een evaluatie maken van hoe je het er vanaf hebt gebracht. Bijsturen kan makkelijk door de juiste intenties en doelen te stellen voor de week die volgt en aan bepaalde routines extra aandacht te schenken. Als ik gedurende een week weinig heb kunnen lezen, dan kan ik de week daarna bewuster zoeken naar momenten om me in de zetel te zetten met een boek.
Vele kleine slippertjes kunnen we snel rechtzetten, maar soms overkomt ons een meer structurele verandering in ons leven. Een verandering die wat meer tijd vraagt om ons aan aan te passen. We krijgen promotie en onze werkuren veranderen, we verhuizen en onze omgeving is niet langer dezelfde, of we luisteren naar een podcast die onze kijk op het leven compleet omgooit. Ik krijg een driemaandelijkse herinnering via mijn agenda om net die reflectie te maken: spendeer ik nog tijd aan de dingen waar ik tijd aan wíl spenderen? Routines en gewoonten zijn enorm zinvol en geven veel voldoening als ze in lijn liggen met hoe we onze toekomstige zelf zien, dus loont het altijd de moeite om ons daar even aan te zetten. Bovenop die regelmatige herinneringen is er één weekend waarin ik de fundamenten leg voor het komende jaar, en dat is op meditatieweekend. Naast de meditatievormen en ademhalingsoefeningen neem ik uitgebreid de tijd om te schrijven over alle aspecten van mijn leven: mijn rollen, relaties, gewoonten, doelen, enzovoort. Die gewoonte helpt mij om te bepalen welke focus ik wil leggen en hoe mijn dagen er idealiter zouden uitzien. Dat dit dan doorheen het jaar meermaals faalt, is normaal en ook helemaal oké, because life happens. Maar ik weet dat ik kan vertrouwen op de ingebouwde controlepunten om – na een dipje of chaotische periode – de trein weer op de rails te krijgen en orde te vinden. Iets waar ik vandaag heel dankbaar voor ben.
Orde in de chaos
Dat het leven ons uitdaagt en soms naar pure chaos neigt, is een evidentie. Goedbedoelde routines en gewoonten worden daardoor vaak in de war gestuurd. Om even stil te kunnen staan bij jezelf en wat belangrijk is voor jou zijn controlepunten heel belangrijk. Gun jezelf geregeld de tijd om die reflectie-oefening te maken, zodat je je zaag weer kan slijpen en orde kan scheppen in je dagelijkse leven. Wacht niet tot het perfecte moment, there’s no such thing. Now, go read something. Ciao!
Maxim
NIET-BOEKENTIPS
• The Ultimate Habit Tracker Guide: Een zinvol artikel van James Clear over de habit tracker
Go Read Something 